* स्थानीय धानले मूल्य पाएन * धान अभावमा मिलहरू बन्द

झापा, १९ कात्तिक
भारतबाट लुकाई–छिपाई चामल भित्रिने क्रम नरोकिँदा झापामा उत्पादित धानले उपयुक्त मूल्य पाउन सकेको छैन । खुला सीमाका कारण विभिन्न नाका हुँदै भारतबाट चामल भित्रिएपछि स्थानीय उत्पादनले मूल्य नपाएको हो ।
धान खरिद गर्ने चामल मिल सञ्चालकहरू भारतीय चामल आयात नरोकिएसम्म स्थानीय उत्पादनले उचित मूल्य नपाउने बताउँछन् । चामल उत्पादक संघ झापाका अध्यक्ष विजय बरालका अनुसार अनियन्त्रित रूपले भारतबाट सस्तो मूल्यको चामल भित्रिएकाले झापाको धानले मूल्य नपाएको हो ।
भारतबाट सोझै चामल आयात भएपछि लाखौं रुपैयाँ खर्चिएर खोलिएका चामल मिलसमेत बन्द हुन थालेका छन् । चामल आयातको क्रम नरोकिँदा मूल्य नपाएर कृषक मार्कामा परेको र न्यून मूल्यमा कृषकले धान नबेच्दा मिल सञ्चालक समस्यामा परेको अध्यक्ष बरालले बताए । उनका अनुसार दैनिक ५० ट्रकको हाराहारीमा चामल उत्पादन गर्दै आएका झापाका करिब ५५ वटा सेलर मिल (चामल उत्पादक मिलहरू) मध्ये करिब डेढ दर्जनले उत्पादन नै बन्द गरेका छन् ।
व्यापारिक प्रयोजनका लागि नभई दैनिक उपभोगका लागि भनेर न्यून परिमाणमा भारतबाट चामल भित्रिरहेको मेची भन्सार कार्यालय कांकडभिट्टाका भन्सार अधिकृत उमेशकुमार बस्नेत स्वीकार्छन् । “ट्रक वा ठूला गाडीमा चामल भित्रिँदैन तर थोर–थोरै गरी ल्याइएको चामलको कुल परिमाण पनि दैनिक दुई–तीन ट्रकसम्म पुग्छ,” उनले भने । एक ट्रकमा करिब १५ मेट्रिक टनसम्म अँट्छ । अधिकृत बस्नेतकै भनाइअनुसार पनि न्यून परिमाणमा भित्रिरहेको भनिएको चामलको मात्रा दैनिक सरदर ३० मेट्रिक टनभन्दा बढी हुन्छ ।
घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय झापाले भने चामल मिल बन्दको जानकारी कार्यालयमा आइनपुगेको जनाएको छ ।
कृषि उपजमध्ये मुख्य मानिएको धानको बजार मूल्य पनि कहिल्यै निश्चित हुने गरेको छैन । पूर्वाञ्चलको हकमा हरेक दिन साँझ विराटनगरको ‘गोल बजार’ मा भेला हुने व्यापारी तथा व्यापारीका एजेन्टहरूले बिना कुनै आधार धानको बजार मूल्य तोक्ने गर्छन् । “त्यहाँ एक किसिमको दलाली नै चल्छ, दलालकै भरमा धानको बजार भाउ तोकिन्छ, अर्काे साँझसम्मका लागि,” एक व्यवसायीले भने ।
गत वर्ष कात्तिक दोस्रो सातासम्ममा बजार भित्रिएको धानले औसत प्रतिमन ७ सय रुपैयाँ पाएकोमा यो वर्ष ५ सय रुपैयाँ पनि पाउन सकेको छैन । दमक, बिर्तामोड, सुरुंगा, धाइजनलगायत ठाउँका मिलहरूले यतिबेला भित्रिरहेको आउ मुसुली, डल्लेलगायत धान ५ सय रुपैयाँ प्रतिमन (४० केजी)ले किन्न मानिरहेका छैनन् भने ती बजारसम्म धान ल्याउने ग्रामीण भेगका व्यापारीले कृषकलाई ४ सय रुपैयाँमात्रै दिइरहेका छन् ।

एकता कृषक समूह कोरोबारी–१ का कृषक रघुनाथ निरौला सरकारले धान उत्पादनमा लाग्ने रासायनिक मल तथा कीटनाशक औषधिको मूल्य तोकेर पनि सहज रूपमा उपलब्ध नगराउने र धानको मूल्य तथा बिक्रीको ग्यारेन्टी नलिने समस्याका कारण कृषिक्षेत्रको विकास हुन नसकेको बताउँछन् ।

Read More

हरेक पर्व गाईजात्रा हुदैनन्हरेक पर्व गाईजात्रा हुदैनन्

श्रीकृष्ण न्यौपाने

नेपाल विविध जात जाति धर्म र संस्कृतिले सम्बृद्ध हिमाली मुलुक हो । भनिन्छ विश्वकै जिवन्त म्यूजियम अर्थात् संग्राहलयका रुपमा कहलिएको नेपालको पहिचानमा पछिल्ल्ााे समय आफु अनुकुलका सांस्कृतिक आक्रमण हुन थालेको गुनासो बढ्न थालेको छ । नेपालका चाडपर्व समाजका अभिन्न अंग हुन् । हरेक चाडपर्वले सबै समुदायलाई एउटै मालामा उनेको छ त्यसैले त अहिले सम्म सामाजिक सद्भाव जिवन्त छ । त्यति मात्रै हैन समाजको अग्रगमन र समय सापेक्षताकालागि पनि हाम्रा पर्वहरु उत्तिकै सान्दर्भिक लाग्छन् । गाईजात्राको माध्यमबाट विकृति र विसंगती माथि प्रहार गर्दै सचेतनाका लागि ब्यंग्य गर्न हामीसामु हरेक वर्ष गाईजात्रा नभएको हैन तर पछिल्लो समय संस्कृति बचाउन कला कर्ममा लागेहरुले नै जानी नजानी प्रत्येक पर्वहरुमा विकृति भित्र्याउन मद्दत पुर् याइरहेका छन् । राजनीति केन्द्रित हुने गरेको गाईजात्रा मात्र हैन तिजमा गाईने गित हुन् अथवा देउसी भैलोका भाकामा पनि कलाकारहरुले शान्ति र संविधानको विषय जोड्ने गरेका छन् । आफ्नो सर्वस्व विष्ण्ँुले हरण्ँ गरेपछि पाताल पुगेका बलीलाई विष्ण्ँुले वÈ्रमा ३ दिन पृथ्वीमा तेरो आधिपत्य रहनेछ भन्ने वरदान दिएकोले देउसी खेल्ने चलन चलेको पौराणिक कथामा उल्लेख छ । तर मुलुकको संक्रमणकालमा लोकतन्त्रका नाममा आज भोलि हरेक पर्वलाई राजनीतिसँग जोडेर संस्कृतिको अपभ्रंस गर्दा भेालिका सन्ततीलाई हाम्रो मौलिक संस्कृतीका बारेमा के बताउने भन्नेमा संस्कृतीवीदहरुले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । देउसी ÷तिहारको अवसरमा गाइने पर्वगीत हो । लक्ष्मीपूजाका दिन महिलाद्वारा भैली र भोलिपल्ट गोवद्र्धन पुजाका दिन देउसी खेलिन्छ । तर पछिल्ल्ााे समय संस्कृतिका नाममा खेल्नु पर्ने देउसी भैलोलाई आर्थिक पक्षसँग जोडेर हप्तौ सम्म निरन्तरता िदंदा धार्मिक एवं सांस्कृतिक महत्व खस्किएको उनीहरुको भनाई हो । देउसी खेल्न गएका घरमा आिशÈ तथा शुभकामना दिने र घरधनीले फलफूल रोटी दिÔणु दिने यसको सांस्कृतिक महत्व हो । तर आज भोलि त रकम नै तोकेर अगि्रम चिठी पठाएर देउसी खेल्न जाने परम्परामा तिहार रुपान्तरित हुन थालेको छ । पक्कै पनि हरेक पर्वका मौलिक अर्थ र महत्व छन् तर अग्रगमन परिवर्तनका नाममा पर्वको मर्मलाई वेवास्ता गरि मनाउने क्रम बढ्दै जाने हो भने भोलिका दिनमा हाम्रा मौलिक पर्वको अस्तित्व पनि लोप हुने त्रास बढ्न थालेको छ । दाजुभाई र दिदी-बहिनीबीचको मिलनको पर्वरुपमा लिइने यो पर्वमा मादल खैजडी मुजुरा लगायतका परम्परागत बाजा बजाई खेल्ने गरेको भैलोमा आजकाल हिन्दी तथा तथा अगे्रजी गितको प्रयोग बढेको धेरैले महशुश गरेका छन् । त्यति मात्रै हैन मुलुकको कला संस्कृति जगेर्ना गर्ने धरोहर मानिएका कलाकार पनि देउसी भैलोको परम्परागत मान्यताबाट विमुख हुदै दल विशेष र सरकार प्रमुखलाई गाली गर्दै देउसी खेल्न थालेपछि यसको मौलिकतामाथि प्रश्न उठ्नु जायज हो । देवश्रीको अपभ्रसबाट देउसिरे भएको भाषाविदहरुले बताईरहदा कलाकारले पनि देउसिरे भन्न छोडेर अनावश्यक शब्द प्रयोग गर्न थालेपछि देउसिरे शब्द आक्रमणमा परेको छ । कलाकारको एउटा समूहले हालै खेलेकेा देउसीमा भट्याएको केहि अंश यस्तो थियो ।


भन भन भाई हो …………प्रतिपक्षी नेता चन्द्र राम

देउसीरे भन………………भन्दैनौ

राष्ट्रपति ……………………।बरण राम

प््रधानमन्त्री……………………बाबुराम

म्ााथिका अंश भर्खरैको तिहारमा कलाकारको एउटा समूहले मुलुकका ठूला मिडियामा भट्याएको उदाहरण हो । हरेक तिहारमा लोकसंस्कृतिमा आधारित देउसी भैलो आउदा ह्दयले स्वागत गर्ने र त्यसमा रमाउने सिर्जना गर्नुको साटो आज भोलि देउसी भैलोको टोली आउदा ढोका बन्द गरेर भाग्नुपर्ने अवस्था आइसकेको छ । यसले तिहारको महत्वलाई किमार्थ बढाउँदैन उल्टै घटाइरहेको छ । कला संस्कृतिको संरक्षणमा लाग्नेहरुले भने देउसी भैलोको रक्षाकालागि लागि आपुूहरुले परम्परालाई धानेको तर्क गर्छन् । तर उनीहरुले नै देउसीलाई अनावश्यक व्यंग्य विदेशी संस्कृतिको हावी तथा पैसा कमाउने मेसोका रुपमा प्रयोग गरेकाले यसको अस्तित्व संकटमा परेको छ । यस्तो संस्कृतिले निरन्तरता पाउने हो भने केही वÈ्रपछि देउसी र भैलो भनेको गाईजात्रा जस्तो हास्यव्यंगमा रमाउनु पर्ने स्थिति नआउला भन्न सकिन्न । प्रत्येक चाडको आ-आपुनै महत्व हुन्छ । व्यंग्यलाई सबै पर्वमा घुसाउनलाई व्यंग्यविनोद आलु होइन जसलाई जुनसुकै तरकारीमा मिस्न सकियोस् । जसरी टाउको दुखेको औषधि नाइटोमा दिलंदैन त्यस्तै हरेक चाडलाई गाइजात्राको रुपमा चित्रित गरिनु हुन्न । राजनीतिले सबै क्षेत्र गाँजेको भन्दैमा चाडपर्वलाई विशुद्ध मनोरन्जनको माध्यम बनाउन तिर हाम्रा सर्जकहरुले ध्यान पुर् याउन जरुरी भैसकेको छ । सबै चाड गाइजात्रा होइनन् र सबै गाइजात्रा दशैं तिहार हुन्नन् भन्ने पनि बुझ्ने बेला अहिले नै हो । पछिल्ला केही वÈ्रयता चार्डपर्वलाई सामाजिक सद्भाव र सौहार्दताको अवसरका रुपमा कम र आफु अनुकुल बढि प्रयोग भएकैले हाम्रा चाडपर्वहरु माथि सबैले चिन्ता गर्न थाल्नुको पछाडि संस्कृति मोह पनि लुकेको छ कि

ल्ोखक कान्तिपुर एफएममा आबद्ध छन् ।


 

Read More

खोलामा छैठको रौनक

१७ कातिक
दमक÷ अस्ताउँदो सुर्यको पूजा गरेर मंगलबार धुमधामका साथ छैठ पर्व मनाईएको छ ।
कात्र्तिक चर्तुर्थीका दिनबाट सुरु भएको छैठ पर्व बुधबार आज बिहान अर्घ दिए पछि समापन हुँदैछ । परिवार तथा सन्तान सुखका साथै मनोकाङ्क्षा पूरा हुने विस्वासका साथ यो पर्व मनाउने गरिन्छ ।
मंगलबार साँझ अस्ताउँदो सुर्यको पूजा गर्न झापाका कन्काई मेची रतुवा मावा तथा मोरङ्का बिभिन्न नदी तथा जलाशय हरुमा भक्तजनको भिड लागेको थियो । दमकको रतुवा खोला किनामा पूजा गर्नेहरुकेा रमिता हेर्न पुलमा बढेको भिडले साँझ केहि घण्टा यातायात साचालमा समेत समस्या भएको थियो । सो स्थानमा भिड ब्यबस्थित पार्न ट्राफिक जनपथ तथा सशष्त्र प्रहरी खटिएका थिए । पूजाका लागि बत्ति र फूलले घाट सिँगारिएको थियो ।
तराईक्षेत्रमा धुमधामका साथ मनाईने यो पर्व मनाउने प्रचलन केहि वर्ष यता अन्य समुदायमा पनि बढेको छ । मैथिली सेवा समाज दमकम सचिव बिक्रमकुमार शाहाले पछिल्ला वर्षहरुमा सवै जसो समुदायका व्यक्तिहरुले छैठ पर्व मनाउन थालेको बताए । दमक-११ की बालिका भुजेलले १४ वर्ष देखि नियमित रुपमा छैठ पूज्ाा गर्न र ब्रत बस्न थालेको बताईन् । छैठको ब्रत बस्न थाले पछि शरीरमा उर्जा र परिवारमा शान्ति मिलेको महसुस भएको उनको अनुभव छ । यसै गरि सोहि ठाँउकी टंकमायाँ गुरागाँई समेत छैठ पर्वमा नियम पूर्वक पूजा गर्ने तथा ब्रत बस्नेत गरेको बताउँछिन् ।
यसैबीच मोरङकाृ उर्लाबारीमा छैठ पुजा आयोजक समिती र मैथिली समाज सेवा समिती उर्लाबारीले मंगलबार छैठको शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रम गरेको छ ।
आयोजक समितीका अध्यक्ष साजय शर्माको सभापतित्बमा भएको सो कार्यक्रममा नेपाली काग्रेशका उलार्बाारी नगर सभापती बिरबल थापा समाजसेबी खड्ग फागो उर्लाब्ाारी उद्योग बाणिज्य संघका अध्यक्ष केशब कार्की अलकापुरी नेपाल साप्ताहिकका सम्पादक दुर्गाप्रसाद खतिवडा संघिय लिम्बुवानका नरबहादुर याक्सो लगायतले बोलेका थिए ।

Read More

देवकोटाको जन्मजयन्ति

१७ कातिक
खुदुनाबारी÷ महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको १ सय तिनऔ जन्म जयन्तिका अवसरमा झापाकेा खुदुनावारी स्थित भुटानी शरणार्थी शिविरमा साहित्यिक कार्यक्रम सम्पन्न गरिएको छ ।
भुटान नेपाली साहित्य परिषदले आयोजना गरको कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार गणेश रशिक प्रमुख आतिथी रहेका थिए । कार्यक्रममा एलबि मगर यदुनाथ अजनवी देवकुमार तामाङ शिवलाल दाहाल अर्जुन प्रधान रमेश गौतम लगायतले ईन्टरनेट मार्फत रचना गरेका थिए । मोनाराज शेर्मा केशव आचार्य प्रकाश आङ्देम्बे उमाकान्त खनल धनकुटे कान्छा लगायतको आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रममा शेरु राई उदाश बुद्धिमान राई अशोक बस्नेत दिपा दाहाल नविन प्राचिन राजकुमार सुव्वा अनिश्चित लगायतले रचना वाचन गरेका थिए ।

Read More

आय-व्यय सार्वजानीक

१७ कातिक
महारानीझोडा÷ झापाको महारानीझोडा-२ स्थित सामुदायिक भवन तथा पुस्तकालय अध्ययन केन्द्रको मंगलबार आय-व्यय सार्वजानिक गरिएको छ ।
केन्द्रको भवनमा झापा क्षेत्र नम्बर-६ का सभाषद दिपक कार्कीको प्रमुख आतिथ्यतामा भएको कार्यक्रममा सचिव युवाराज बाँस्कोटाले ३३ लाख ८० हजार रुपैयाँ बराबरको आय र ३३ लाख ३० हजार रुपैयाँ बराबरको ब्यय बिबरण सार्वजानीक गरेका हुन् । कार्यक्रममा भवन निर्माणका लागि उल्लेख्य सहयोग पुर् याउने रामकुमारी राई अभिमन्यु काफ्ले हेमकुमार खड्का शिबकुमार प्रसाई ईन्द्रप्रसाद काफ्ले र डिल्लिराम काफ्लेलाई दोसल्ला ओढाएर सम्मान पत्र प्रदान गरिएको हो ।
अध्ययन केन्द्रका अध्यक्ष देवीप्रसाद काफ्लेकेा अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा भवनको आवश्यकता र औचित्यबारे निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष रमेशकुमार खरेलले प्रकाश पारेका थिए । निर्माण उपभोक्ता समितिका सचिव पि्रय विक्रम आङ्देम्बेले साचालन गरेकेा कार्यक्रममा सभाषद कार्की पत्रकार चेतन अधिकारी लगायतले बोलेका थिए ।

Read More

स्नातकोत्तर साचालन गर्न महायज्ञ

१७ कातिक
उर्लाब्ाारी ÷ मोरङको पथरीमा श्रीमद् भागवत सप्ताह ज्ञान महायज्ञ सोमबार देखि सुरु भएको छ ।
प्ाथरी बहुमुखी क्याम्पसले स्नातकोत्तर तह साचालन तथा अक्षय कोष स्थापनाको लागि सो महायज्ञ सुरु गरेको हो । महायज्ञको उद्घाटन कार्यक्रममा कलश यात्राले पथरी बजार परिक्रमा गरेको थियो । किरात याक्थुङ चम्लुङ शान्ति किर्तन मण्डली शालिकग्राम भजन मण्डली नवदुर्गा किर्तम मण्डली सगरमाथा किर्तन मण्डलीलगायत संघसंस्थाको कल्श यात्रामा उपस्थिति थियो ।
कलश यात्रा पछि आयोजित उद्घाटन समारोहमा क्याम्पस प्रमुख अर्जुज कुमार बुढाथोकी क्याम्पस अध्यक्ष मोहन तुम्बापो सभासद् लालबहादुर सुस्लिङ मगर समाजसेवी वीरबहादुर बस्नेत पण्डित अजितशरण उपाध्यायलगायतले बोलेका थिए ।
कार्यक्रमा महायज्ञमा पहिला पटक सहयोग गर्नुहुने क्याम्पसकी कर्मचारी रमा दर्जीलाई दोसल्ल्ाा सम्मान पत्रलेृ सम्मान गरिएकेा थियो । उनले २५ हजार १ सय १ रुपैया सहयोग गरेका थिइन् ।

Read More

दुई पत्रकार सम्मानित

१७ कातिक
उर्लाबारी ÷ पत्रकारीताको माध्यमबाट स्थानीय क्षेत्रको विकासमा योगदान पुर् याउने दुई पत्रकारलाई मोरङको डाँगीहाटमा मंगलबार सम्मान गरिएको छ । बिभिन्न तीनवटा संस्थाहरुले हिमिशिखर टेलिभिजनका समाचार प्रमुख अजित धिमाल र रेडियो सुसेलीका समाचार सम्पादक नरेन्द्र बस्नेतलाई सम्मान गरेका हुन् ।
मोरङको डाँगीहाट १ मा रहेको अमर प्रगतिशिल युवा समुहजनएकता साँस्कृतिक माच र डाँगीहाट फुटबल क्लबले एक बृहत साँगीतिक तथा सम्मान कार्यक्रमको आयोजना गरेर उनीहरुलाई दोषल्ला र सम्मानपत्रका साथ सम्मान गरेको हो ।
मोरङको डाँगीहाटबाट पत्रकारिता शुरु गरेर डाँगीहाटको परिचयलाई पत्रकारिताको माध्यायमबाट देश र बिदेशमा समेत चिनाउन सफल भएको भन्दै ्र सम्मान गरिएको कार्यक्रमका संयोजक डिल्ली धिमालले बताए । सम्मान कार्यक्रमका साथमा स्थानीय कलाकारहरुले साँगीतिक कार्यक्रम समेत गरेका थिए ।

Read More

मलेशियामा मृत्यु

१३ कातिक
केर्खा÷ मलेशिया गएका झापाको तोपगाछीका एक युवाको सडक दुर्घटनामा परि मृत्यु भएको छ ।
डेढ वर्ष अघि मलेशिया गएका तोपगाछी-७ का हुकुमिसंह अधिकारीको त्यहाँ सवारी दुर्घटनामा परि मृत्यु भएको परिवारले जनाएको छ । मलिविन ईन्डष्ट्रिजमा रोजगारीका लागि गएका अधिकारीको मालवाहक ट्रक पल्टिँदा आईतबार उनको मृत्यु भएको मृत्ाका दाजु सन्तोष अधिकारीलाई उधृत गर्दै स्थानीय सहयोग उमानाथ भण्डारीले जनाएका छन् ।

Read More

मुष्ठिदानबाट सामुदायिक भवन

१३ कातिक
महाभारा÷ मुष्ठि दानबाट संकन गरेको रकमले झापाको महाभारा-८ मा सामुदायिक सुरक्षित आवास भवन निर्माण गरिएको छ ।
स्थानियबासीहरुको अगुवाईमा ३ लाख रुपैयाँ भन्दा बढिको लागतमा सो भवन बनाईएको हो । प्रकोप जोखिम न्युनिकरण ईकाई समितिको सायोजनमा निर्मित सो सामुदायिक भवनका लागि मुष्ठि दानबाट मात्र २ लाख रुपैयाँ सहयोग प्राप्त भएको समितिका सचिब गंगाप्रसाद ढु¨ानाले बताए । भवन निर्माणका लागि साना किसान कृषी सहकारी संस्था महाभाराले ४० हजार र गाविसले २५ हजार रुपैयाँ उपलब्ध गराएको उहाँले जानकारी दिनुभयो । नेपाल रेडक्रस सोसाईटीले गठन गरेको समितिले सो भवन निर्माण गरेको हो ।
सो भवनमा बिभिन्न दैवी प्रकोपमा परेकाहरुलाई अस्थाई बसोबास गराईने समितिका अध्यक्ष सुर्यबहादुर थापाले जानकारी दिए । रेडक्रस झापाले तयार पारेको कटान ग्रस्त क्षेत्रको सुचीमा सो गाविस समेत परेको छ ।

Read More

खोलाले बगाएर आमा-छोराको मृत्यु

३ कातिक
सतासीधाम÷ खोलाले बगाएर झापाको गौरादहका आमा छोराको मृत्यु भएको छ ।
सतासीधाम-८ स्थित कन्काई नदी तर्ने क्रममा गौरादह- १ की अन्दाजी ३० वर्षिया दीपा ढकाल र उनका ७ वर्षिय छोरा दिपेशको मृत्यु भएको ईलाका प्रहरी कार्यालय झिलझिलेले जनाएको छ ।
आमाले पिठ्युमा सलले बेरेर छोरा सहित नदी तार्ने क्रममा उनिहरु दुवै जनाकेा मृत्यु भएको हुन सक्ने प्रहरी निरीक्षक मेघराज अधिकरीले बताए । आईतबार बिहान साढे ७ बजे तिर शव देखे पछि प्रहरीलाई खवर गरिएको थियो । मृतक ढकाल लखनपुर-४ को हिमाली बोर्डिङ् स्कुलकी कर्मचारी र छोरा सोहि बोडिङ्का कक्षा १ मा अध्ययनरत रहेकेा जनाईएको छ ।

Read More